真ry, siary, czary (so速ysa)

Pawe Smole雟ki
27.06.2016 09:06
A A A
Kadr z filmu

Kadr z filmu "Karate po polsku" (Fot.: EAST NEWS/POLFILM)

U schy趾u epoki Edwarda Gierka na sto豉ch koneser闚 szlachetnych trunk闚 kr鏊owa豉 nie豉twa do zdobycia tunezyjska gellala lub fatima, niekiedy bu貪arski cabernet albo rumu雟kie cotnari, a kiedy kto upolowa w delikatesach w璕ierski egri bikav廨, m鏬 powiedzie, 瞠 z豉pa Dionizosa, greckiego boga wina, za nogi. Nic wi璚 dziwnego, 瞠 w desperacji, ale te z przyjemno軼i, chwytano si za wyroby rodzime i owocowe.

Nazywa這 si to alpaga i zosta這 uwiecznione w licznych piosenkach, np. „Autobiografii” Perfectu. (...) Je瞠li jednak kto okre郵a to mianem „簑ru”, to te by這 dobrze. Podobnie gdy stosowa nazwy: „patykiem pisane”, „czar pegeeru”, „czar so速ysa”, „jabcok”, „siara”, „wino marki wino” czy „wi雟ko”.

Produkowa這 si toto najcz窷ciej z jab貫k, st康 kolor od s這mkowego po niemal brunatny. Cho do przerobu na tanie wino (a raczej na nap鎩 alkoholowy winopodobny) nadawa這 si prawdopodobnie wszystko, to w pewnej mazurskiej sp馧dzielni spo篡wczej natkn掖em si na „wino truskawkowe, wiosenne, bardzo s這dkie”, akurat ciemnor騜owej barwy. Zawarto嗆 alkoholu bywa豉 wielce dowolna: od 8 do prawie 20 proc. (od czasu do czasu w豉dza ludowa pr鏏owa豉 odg鏎nie zmniejszy ilo嗆 alkoholu w alpagach do 16-17 proc.).

Tanim winem owocowym nape軟iano szklane butelki koloru zielonego, br您owego b康 przezroczyste, kapslowano (we wczesnym PRL-u metalowe kapsle by造 deficytowym artyku貫m importowanym) lub zatykano plastikowym korkiem, kt鏎y wyd逝bywa這 si scyzorykiem albo odbija這. Odbijanie oznacza這 wprawne uderzenie w dno butelki, ale tak, by jej przypadkiem nie zbi (podobno w latach 50. producenci u篡wali jeszcze prawdziwego korka).

Cechowa豉 ten wyr鏏 r闚nie lokalno嗆. W ka盥ym zak徠ku Polski - pr鏂z tanich win z najwi瘯szych krajowych przetw鏎ni owoc闚 - dost瘼ne by造 produkty miejscowe, a wi璚 w pewnym sensie ekskluzywne, bo nieosi庵alne gdzie indziej. Lokalni arty軼i projektowali te etykiety, kt鏎e prawdziwego rozmachu tw鏎czego nabra造 jednak dopiero za niepodleg這軼i.

By這 nas trzechW ka盥ym z nas inna krewAle jeden przy鈍ieca nam celZa kilka latMie u st鏕 ca造 鈍iatWszystkiego w br鏚Alpagi 造kI dyskusje po 鈍itNiecierpliwy w nas ciska si duch
s. Bogdan Olewicz, z repertuaru zespo逝 „Perfect

Nie wypi, lecz obali

Internet przypisuje pos這wi Stefanowi Niesio這wskiemu takie oto peerelowskie wspomnienie: Je郵i kto nie pi taniego wina, to dla mnie jest podejrzany. Bo albo by wychowany w jakim obrzydliwym luksusie, albo nigdy nie by m這dy.

Bo w czasach PRL-u dla wielu m這dych tanie wino owocowe okazywa這 si pierwszym alkoholem wypitym w 篡ciu - o piwo cz瘰to nie by這 豉two, podobnie jak np. o papier toaletowy. Smak by paskudny, a i miejsca degustacji tego trunku najcz窷ciej r闚nie pod貫: skwerek, krzaki w parku lub nad miejscow rzeczk, za budk stra積ika na parkingu, boisko szkolne. (...)

Win owocowych si nie pi這, lecz si je „wali這”, „robi這”, „獞iczy這”, „obala這”, „這i這” lub „zaprawia這”. Cz瘰to konsumpcj poprzedza豉 tzw. zrzutka. υjenie alpagi by這 liczone w grzdylach stanowi帷ych mniej wi璚ej tak sam miar jak 造k. 疾by be速em podzieli si po r闚no, mo積a by這 odlicza, najcz窷ciej do trzech, lub - sam s造sza貫m - m闚i rytmicznie „Zdrowa, Mario”. Alpag wali這 si z gwinta albo z partytury, to znaczy prosto z butelki.

Stan uzyskany po wypiciu nazywa這 si „byciem zaprawionym”, „nawaleniem” czy „uj...niem”. Mo積a by這 doda, 瞠 jest si uj...ym jak szpadel, a nawalonym jak stodo豉 lub jak messerschmitt. Picie alpagi skutkowa這 nieod陰cznym kacem, prawdopodobnie niepor闚nywalnym z 瘸dnym innym zatruciem alkoholowym.

Za komuny, za niepodleg這軼i

W PRL-u nazywa造 si pospolicie: Wino, My郵iwskie, Rycerskie, Zamkowe, 真br, Ok璚ie itp. Do najbardziej wymy郵nych nazw nale瘸 z pewno軼i Wigraszek dost瘼ny w regionie augustowskim i na Mazurach. Nazwy poetyczne pojawi造 si p騧niej. Na przyk豉d wino Dobre (od powiedzenia: „Tanie wino jest dobre, bo jest dobre i tanie”), Byk (by這 ich kilkadziesi徠 rodzaj闚) i Skurczy-Byk, Strza Mocny, Expert, Belzebub, Bachus, Komuna, Tur, Bolszewik czy Anna Karenina. Albo Ca這dobowe (od ca這dobowych sklep闚 z alkoholem), Kapitol, Texas, Arizona, Szeryf, Apacz, Szalony Ko, Szalony Janosik, Menello (z dopiskiem na etykiecie: „bianco”), Odlot, Kosmos, Komandos (strong), Chateau de Patyk i Chateau de Jabol (oba podpisane: „dobre na kaca”), Przeznaczenie, a nawet Platon. Jabola zwanego Mamrot, kt鏎y, co oczywiste, pojawi si na rynku, wal na 豉weczce przed sklepem bohaterowie serialu telewizyjnego „Ranczo”. Do堯禦y jeszcze Kici-Kici, Go-Goo, Pokus, Rozkosz, Atrakcj, Balet, Bagdad, Extaz (lub Ekstaz), Sex, Kusz帷e Wisienki, Cycatk, Stell, Viol, Czarn Per喚, Dwadcat Piat czy Nimf - wszystkie obowi您kowo z biu軼iastymi, p馧nagimi blondynami na etykietach. Bogactwo nazewnictwa tanich win wydaje si niewyczerpane.

Wykupiono „patykiem pisane”,Co kosztuje 19 zet.W dech dzisiaj b璠ziem mie zabaw,Kto przeszkodzi - to dostanie w 貫b!
s. Piotr Janczerski, z repertuaru zespo逝 „No to co

Za III RP na etykietach pojawi造 si r闚nie nazwy slangowe. W po逝dniowej Polsce lokaln popularno嗆 zdoby造 wina Alpaga Parkowa i Alpaga Bramowa. Na etykiecie jednej widzimy faceta le膨cego na 豉wce w parku, na drugiej go軼ia podpieraj帷ego bram.

Krzysztof Kosi雟ki, autor ksi捫ki „Historia pija雟twa w czasach PRL” zauwa瘸, 瞠 cho oficjalnie w豉dza ludowa zwalcza豉 pija雟two (istnia豉 Sta豉 Komisja Rady Ministr闚 ds. Walki z Alkoholizmem), to jednak lobby proalkoholowe z regu造 bra這 g鏎. Nale瘸造 do niego sp馧dzielnie Spo貫m i Samopomoc Ch這pska, dyrekcje pa雟twowych gospodarstw rolnych, w kt鏎ych dzia豉造 tzw. gorzelnie rolnicze (30 proc. PGR-闚 by這 rentownych tylko dzi瘯i produkcji spirytusu), zarz康zaj帷y handlem hurtowym i detalicznym oraz ajenci sklep闚. W efekcie mimo kolejnych ustaw antyalkoholowych produkcja tanich win ros豉, a od pocz徠ku lat 60. XX w. dzi瘯i zaleceniu Ministerstwa Handlu Wewn皻rznego alpagi s dost瘼ne w sklepach „og鏊nospo篡wczych, cukierniczych i owocowo-warzywnych”.

 

Polecamy